Trogir: 15 atrakcji, co zobaczyć w mieście UNESCO obok Splitu

Trogir: dwa i pół tysiąca lat na jednej wysepce

Trogir założyli w III wieku p.n.e. greccy koloniści z wyspy Vis pod nazwą Tragurion. Od tego czasu przewinęli się tędy Rzymianie, Bizancjum, Węgry, Wenecja i Austria, a każda epoka coś po sobie zostawiła. Właśnie dlatego starówka trafiła na listę światowego dziedzictwa: od 1997 roku jest wpisana jako najlepiej zachowany zespół romańsko-gotycki w Europie Środkowej, z bardzo wyraźną warstwą wenecką.

Klucz do zrozumienia Trogiru to jego plan. Stare miasto stoi na małej wyspie między stałym lądem a wyspą Ciovo, więc ze wszystkich stron otacza je woda i nigdy nie mogło rosnąć wszerz. Zamiast tego zgęstniało. Uliczki są wąskie, domy wysokie, a wszystko dzieli najwyżej pięć minut marszu. Dziś mieszka tu nieco ponad dziesięć tysięcy osób.

Dla polskiego podróżnika to zresztą wygodny punkt na mapie środkowej Dalmacji. Lotnisko w Splicie, z którym latem łączą Polskę bezpośrednie loty z kilku miast, leży praktycznie za rogiem, a jadącym samochodem Trogir wypada tuż przy autostradzie prowadzącej dalej na południe.

15 atrakcji Trogiru, które warto zobaczyć

Co dla Was przygotowaliśmy?

1. Katedra św. Wawrzyńca i portal Radovana

Główny powód, dla którego ludzie tu przyjeżdżają. Budowę katedry zaczęto w 1213 roku, największa część powstała w XIII wieku, a wykańczano ją jeszcze w XVII. Patronem jest święty Wawrzyniec, po chorwacku Sveti Lovre.

Najcenniejszy jest jednak zachodni portal, który mistrz Radovan ukończył i podpisał w 1240 roku. To gęsto rzeźbiona kamienna brama pełna postaci, zwierząt, miesięcy roku i scen z codziennego życia, a napis na niej mówi o Radovanie, że był „najlepszy ze wszystkich w tym rzemiośle”. Postójcie przy niej dłużej niż minutę, bo każdy fragment opowiada co innego.

2. Dzwonnica katedry

Wieża obok katedry mierzy 47 metrów, zaczęto ją budować pod koniec XIV wieku, a skończono dopiero pod koniec XVI. Na każdej kondygnacji widać inny styl, tak bardzo budowa się przeciągała. Można na nią wejść i to najlepszy widok na dachy Trogiru, na kanał i na Ciovo. Schody są wąskie i strome, więc nie jest to wejście dla każdego.

3. Twierdza Kamerlengo

Wenecka twierdza z XV wieku na zachodnim krańcu wyspy, postawiona po to, by kontrolować wejście do kanału. Dziś to pusta kamienna skorupa, po której murach da się obejść dookoła, a latem w środku odbywają się koncerty i pokazy filmowe pod gołym niebem. Widok z murów jest inny niż z dzwonnicy: niżej, za to prosto na morze.

4. Wieża św. Marka

Okrągła baszta kawałek od Kamerlengo, pozostałość tego samego systemu obronnego. Między obiema budowlami ciągnie się dziś zielony pas z placem zabaw i kawiarniami, czyli najprzyjemniejsze miejsce w mieście, żeby po prostu usiąść.

5. Pałac Cipiko

Naprzeciwko katedry stoi zespół domów należących do najważniejszego rodu w Trogirze. Największą uwagę zwracają gotyckie trójdzielne okna na fasadzie, jedne z najładniejszych w całej Dalmacji. Większość pałacu jest w rękach prywatnych, ale to, co istotne, widać z zewnątrz.

6. Loggia miejska i wieża zegarowa

Na głównym placu naprzeciwko katedry stoi otwarta loggia z XV wieku, w której kiedyś sądzono. Do dziś jest w niej kamienny stół sędziowski i płaskorzeźba sprawiedliwości. Obok stoi wieża zegarowa z kaplicą św. Sebastiana. Plac Jana Pawła II jest obudowany ze wszystkich stron i to najładniejsza przestrzeń w mieście.

7. Brama Lądowa i mury

Północne wejście do starego miasta od strony lądu, a nad nim figura patrona miasta. Właśnie tędy wchodzi się do Trogiru od parkingów i targowiska, więc to najlepszy punkt, żeby zacząć zwiedzanie. Fragmenty murów zachowały się wzdłuż obrzeży wyspy.

8. Klasztor św. Mikołaja i Kairos

Klasztor benedyktyński, w którym przechowywany jest Kairos, grecka płaskorzeźba boga sprzyjającej chwili z I wieku p.n.e. Zbiory są niewielkie i mało kto o nich wie, więc nawet w sezonie panuje tu spokój.

9. Klasztor św. Dominika

Gotycki kościół i klasztor po południowej stronie, przy nadmorskiej promenadzie, z surowym białym wnętrzem i płytami nagrobnymi trogirskiej szlachty. W środku bywa wyraźnie chłodniej niż na zewnątrz, co w sierpniu jest argumentem samym w sobie.

10. Kościół św. Piotra

Mniejszy kościół w zaułkach starówki, przebudowany w baroku, który łatwo minąć, jeśli nie patrzy się do góry. To właśnie takie drobiazgi sprawiają, że spacer po Trogirze jest czymś więcej niż drogą do jednej katedry.

11. Muzeum Miasta Trogir

Zbiory w jednym z pałaców przy północnej bramie: dokumenty, obrazy, kamienne fragmenty i dawna apteka. Godzina czasu i dobry pomysł na upalne popołudnie.

12. Promenada Riva i port

Południowa strona wyspy to jedna długa promenada z palmami, kawiarniami i zacumowanymi jachtami. W dzień jest witryną miasta, wieczorem głównym deptakiem. Stąd wypływają też statki na wycieczki.

13. Targowisko i targ rybny

Zaraz za mostem po stronie lądu jest targ owocowo-warzywny, a obok niego targ rybny. Przychodzi się tu przed południem i to najlepsze miejsce w Trogirze na zakupy na kolację, jeśli mieszkacie w apartamencie.

14. Plaże na wyspie Ciovo

Sam Trogir dużych plaż nie ma, te zaczynają się zaraz za mostem na Ciovo, wyspie przylegającej do starówki od południa. Najbardziej znana jest Okrug Gornji, długa żwirowa plaża z pełnym zapleczem, nazywana tutejszą Copacabaną, która w sezonie jest zapchana. Spokojniej bywa w zatoczkach dalej na wyspie, na przykład koło Slatine, ale tam potrzebujecie samochodu.

15. Plaża Pantan i ujście rzeczki

Na wschód od miasta, po stronie stałego lądu, leży piaszczysto-żwirowa plaża przy ujściu rzeczki Pantan, a za nią chronione mokradła ze starym młynem wodnym. Woda jest tu płytka i to najlepszy wybór dla rodzin z młodszymi dziećmi.

Wycieczki statkiem z Trogiru

Trogir to dobra baza wypadowa na morze, a rejsy sprzedaje się w porcie praktycznie przez cały dzień:

• Błękitna Grota i Hvar: całodniowa pętla na wyspę Biševo po efekt świetlny w grocie, zwykle z postojem na Hvarze albo przy Palmižanie. Najpopularniejszy i najdłuższy rejs, liczcie się z całym dniem.
• Błękitna Laguna: płytka turkusowa zatoka między wysepkami Drvenik Veli i Krknjaš, pół dnia, idealna na kąpiel i snorkeling. Najlepszy stosunek czasu do wrażeń.
• Wyspy Drvenik Veli i Drvenik Mali: ciche, słabo zabudowane wyspy naprzeciwko Trogiru.
• Šolta: wyspa gajów oliwnych i rybackich wiosek, dobra na dzień zupełnie bez programu.

Czego spróbować w Trogirze

Kuchnia jest tutaj dalmatyńska, czyli dużo ryb, oliwy z oliwek i mało sosów. Rzeczy, które warto zamówić:

• Gregada. Gulasz z białej ryby, ziemniaków, cebuli i białego wina, duszony w jednym garnku. Pochodzi z Hvaru, ale w Trogirze robi się go zupełnie normalnie i to najlepszy sposób, żeby zjeść tutejsze ryby.
• Pašticada. Wołowina szpikowana słoniną, marynowana w occie, a potem duszona z winem i suszonymi śliwkami, podawana z domowymi gnocchi. Danie niedzielne, w restauracjach często trzeba je zamawiać dzień wcześniej.
• Crni rižot. Risotto zabarwione na czarno atramentem z mątwy. Że było dobre, poznacie po zębach.
• Trogirski rafioli. Miejscowe pieczone pierożki z nadzieniem migdałowym, przygotowywane głównie na święta i wesela. W piekarniach na starym mieście dostaniecie je także poza okazjami.
• Ryba z grilla. W konobach wybiera się ją z lodu i płaci na wagę. Cena za kilogram bywa wyraźnie wyższa przy gatunkach szlachetnych, natomiast niebieska ryba, czyli sardynki i makrele, jest tania i równie dobra.
• Wino z zatoki Kaštela. Ten pas wybrzeża między Trogirem a Splitem dał nazwę szczepowi Crljenak kaštelanski, o którym w 2001 roku analiza genetyczna wykazała, że to ta sama winorośl co kalifornijski Zinfandel i włoskie Primitivo.

Jak dojechać do Trogiru

• Z lotniska Split jest tu tylko 6 kilometrów, czyli dziesięć minut taksówką albo autobusem. Dlatego Trogir zwiedza się często pierwszego albo ostatniego dnia wakacji. Latem do Splitu latają bezpośrednie połączenia z kilku polskich lotnisk, ale siatkę na dany sezon sprawdźcie u przewoźników, bo zmienia się z roku na rok.
• Ze Splitu jest 27 kilometrów na zachód. Kursują tu autobusy miejskie i podmiejskie, a w sezonie także linia statkowa, która bywa wygodniejsza niż autobus stojący w korku.
• Samochodem z Polski to jazda na cały dzień. Dwa naturalne warianty to trasa przez Czechy, Austrię i Słowenię albo przez Słowację, Węgry i Chorwację od strony Zagrzebia. Dystans mocno zależy od tego, skąd wyjeżdżacie: z południa Polski jest wyraźnie bliżej niż z Pomorza. Doliczcie winiety i opłaty za autostrady w krajach tranzytowych.

Parking jest najczęstszym problemem podczas wizyty. Na starówce nie parkuje się w ogóle, samochód zostawia się na parkingach po stronie lądu przy targowisku albo na Ciovo za mostem. W sezonie w południe są pełne, a strzeżony parking nie należy do tanich. Kto przyjedzie po dziewiątej, niech się liczy z szukaniem miejsca.

Gdzie się zatrzymać w Trogirze

• W historycznym centrum: apartamenty w kamiennych domach, najlepszy klimat i wszędzie pieszo. Liczcie się z hałasem z barów i z ciągnięciem walizki po bruku.
• Na Ciovo zaraz za mostem: najlepszy kompromis. Dziesięć minut pieszo do starówki, bliżej plaż i z możliwością zaparkowania pod domem.
• Okrug Gornji: na wakacje nad morzem z pełnym zapleczem i życiem nocnym.
• Seget i strona lądowa: spokojniej i taniej, do miasta rowerem albo pieszo.

Noclegi w Trogirze i okolicy porównacie na jednej mapie przez Stay22.

Ile czasu zarezerwować na Trogir

Na samą starówkę wystarczą dwie, trzy godziny łącznie z wejściem na dzwonnicę. Trogir jest mały i to zarazem jego zaleta i ograniczenie: kto przyjeżdża wyłącznie dla zabytków, ma popołudnie wolne.

Dlatego opłaca się traktować go jako bazę na dwa do czterech dni: jeden dzień miasto, jeden dzień rejs statkiem, jeden dzień plaża na Ciovo i ewentualnie jeden wypad do Splitu albo nad wodospady Krka. W takim układzie Trogir działa dużo lepiej niż jako godzinny przystanek po drodze.

Co zobaczyć w okolicy Trogiru

• Split z Pałacem Dioklecjana, pół godziny samochodem albo statkiem.
• Park Narodowy Krka z wodospadami, jakieś półtorej godziny na północ.
• Primošten i Rogoznica, dwa fotogeniczne miasteczka po drodze do Szybenika.
• Klis, twierdza nad Splitem, którą znają fani Gry o tron.
• Marina, ciche miasteczko z zatoką kilka kilometrów na zachód, do którego jeździ się na obiad.
• Salona, ruiny antycznego miasta przy Solinie, gdzie stała stolica rzymskiej prowincji Dalmacja. Zachowały się amfiteatr, mury i bazyliki, a od Trogiru to niecałe trzydzieści minut.
• Kaštela, siedem miejscowości z renesansowymi zamkami ustawionych w rzędzie między Trogirem a Splitem, od których zatoka wzięła nazwę. Jeździ się tu na spokojniejsze plaże i tańsze obiady niż w Trogirze.
• Rezerwat przyrody Pantan, mokradła z krasowym źródłem i starym weneckim młynem tuż przy wschodnim krańcu miasta, z czatownią do obserwacji ptaków.