Ferraty na Słowacji: 12 tras i co wiedzieć o HZS

Zanim wyruszycie: ubezpieczenie i słowackie pogotowie górskie

To najważniejsza praktyczna informacja w całym tekście i różni się od tego, do czego jesteśmy przyzwyczajeni w Polsce. Za ratownictwo w słowackich górach odpowiada Horská záchranná služba (HZS), czyli tamtejszy odpowiednik TOPR i GOPR. Różnica jest jednak zasadnicza: od 1 lipca 2006 roku obowiązuje na Słowacji ustawa o Horskiej záchrannej službie, zgodnie z którą osoba znajdująca się w terenie górskim ma obowiązek pokryć HZS koszty związane z działaniami ratowniczymi. Obowiązek nie dotyczy dzieci i osób nieposiadających zdolności do czynności prawnych.

W praktyce oznacza to, że za wyjazd zespołu naziemnego, a przede wszystkim za śmigłowiec, zapłacicie z własnej kieszeni, jeśli nie macie polisy, która to pokrywa. Zwykłe ubezpieczenie turystyczne w dodatku często wyklucza ferraty jako sport wysokiego ryzyka, więc sprawdźcie w warunkach wprost, czy droga ubezpieczona jest objęta ochroną. Polisę górską da się wykupić także na miejscu, online albo SMS-em.

Skala kwoty: rachunek za akcję ze śmigłowcem liczy się w tysiącach euro, czyli orientacyjnie w kilkunastu tysiącach złotych. Roczne ubezpieczenie sportowe kosztuje ułamek tej sumy, a jednodniowe polisy górskie to wydatek rzędu kilku euro. To najtańsza część całego wyjazdu i jedyna, na której naprawdę nie warto oszczędzać.

12 tras na ferraty na Słowacji

Planujecie urlop albo długi weekend u południowych sąsiadów i chcecie do tego trochę adrenaliny? Słowackie via ferraty są piękne i wierzymy, że każdy znajdzie tu coś dla siebie: od rodzinnych tras z mostami linowymi po wąwóz, w którym idzie się wodą. Poniżej dwanaście pozycji ułożonych regionami, żeby łatwiej było dopasować je do trasy przejazdu.

Środkowa Słowacja

1. Skalka pri Kremnici. Największy areał ferratowy na Słowacji, w górach nad Kremnicą w środkowej części kraju. W jednym miejscu jest kilka dróg ubezpieczonych, od łatwiejszych po wymagające, a do tego via ferrata Komín, poprowadzona wąską szczeliną skalną, co jest zupełnie innym rodzajem wspinania niż otwarta ściana. Właśnie dlatego Skalka to najlepszy wybór, jeśli chcecie w ciągu jednego dnia sprawdzić kilka tras albo stopniowo dokładać sobie trudności na miejscu.

2. Via ferrata Komín, Skalka. Zasługuje na osobną wzmiankę. Wspinaczka w kominie jest fizycznie inna: opieracie się o obie ściany, panuje tam cień i chłód, a w upalny dzień to duża zaleta.

3. Sokolie skaly, Zvolen. Ferrata nad Zvolenem, miastem w środkowej Słowacji, dobrze dostępna i lubiana przez miejscowych.

Słowacki Raj

4. HZS Kyseľ. Najbardziej adrenalinowa słowacka ferrata, poprowadzona wąwozem Kyseľ w Słowackim Raju, czyli w parku narodowym na wschód od Tatr. Wąwóz był po pożarze zamknięty przez dziesięciolecia i został ponownie otwarty właśnie jako droga ubezpieczona. Idzie się w nim wodą, po drabinach i wzdłuż wodospadów, i jest to przeżycie, które w okolicznych krajach nie ma odpowiednika.

Uwaga praktyczna: wąwozy w Słowackim Raju są jednokierunkowe, a Kyseľ ma ograniczoną przepustowość i wejście na rezerwację. Warunki sprawdźcie z wyprzedzeniem, na miejscu nie da się tego załatwić.

5. Pozostałe wąwozy Słowackiego Raju. Suchá Belá, Piecky czy Veľký Sokol nie są ferratami w ścisłym znaczeniu, ale to ubezpieczone wąwozy z drabinami i stopniami, gdzie brodzi się w wodzie. Dla rodzin z dziećmi są lepszym wyborem niż Kyseľ.

Mała i Wielka Fatra

6. HZS Martinské hole. Ferrata nazwana po pogotowiu górskim, które ją budowało, leży nad Martinem w Małej Fatrze. Należy do najlepszych wyborów na pierwszą słowacką ferratę: rozsądna trudność, dobry dojazd i ładny widok na Kotlinę Turczańską.

7. Dve veže (Dwie Wieże), Wielka Fatra. Rodzinna klasyka z mostami linowymi, które dla dzieci są główną atrakcją całej trasy. Połączenie akceptowalnej trudności i efektownych elementów, czyli dokładnie to, co sprawdza się na wyprawie z młodszymi.

8. Hrádok. Mniejsza droga ubezpieczona, dobra jako dodatek do większej wycieczki w Fatrę.

Zachodnia Słowacja

9. Zobor, Nitra. Ferrata na wzgórzu nad Nitrą, w zachodniej części kraju. Jest tu kilka wariantów trudności i da się tu wpaść nawet na popołudnie, co doceniają zwłaszcza podróżni jadący dalej na południe, w stronę Wiednia albo Budapesztu. Dla wyjazdu z Polski to najdalej położona pozycja z całej listy.

Tatry Wysokie i co tam właściwie jest

10. Priečne sedlo. Tu potrzebne jest wyjaśnienie, bo Priečne sedlo bywa wrzucane do zestawień ferrat, ale to coś innego. To odcinek łańcuchowy na znakowanym szlaku turystycznym w Tatrach Wysokich, jednokierunkowy, służący do pokonania stromej partii. Nie są to nowoczesne ferraty ze stalową liną na całej długości, do której wpina się lonżę, tylko klasyczne wysokogórskie ubezpieczenie łańcuchami.

11. Pozostałe odcinki łańcuchowe w Tatrach. Podobnych miejsc jest w Tatrach więcej, choćby na drogach na Rysy albo na Bystrą lávkę. Obowiązują na nich zasady turystyczne, nie ferratowe.

12. Sezonowe zamknięcia. Wysokogórskie szlaki w Tatrach Wysokich są zimą zamknięte i otwierają się dopiero latem. Konkretne terminy ogłaszane są co roku, więc przed wyjazdem sprawdźcie je na oficjalnej stronie Tatrzańskiego Parku Narodowego. Za wejście w teren zamknięty grozi mandat, a przede wszystkim jest to niebezpieczne.

Jaki sprzęt ferratowy jest potrzebny

• Zestaw ferratowy z absorberem energii zgodny z normą EN 958. Starsze, improwizowane lonże z liny i pętli nie pochłoną energii odpadnięcia i są śmiertelnie niebezpieczne.
• Uprząż biodrowa, u dzieci i osób lekkich w połączeniu z piersiową albo od razu pełna uprząż.
• Kask. Najczęstszego urazu nie powoduje upadek, tylko kamień strącony przez kogoś nad wami.
• Rękawiczki z obciętymi palcami, bo ze stalowej liny sterczą pojedyncze druty.
• Buty ze sztywną podeszwą, najlepiej za kostkę. W wąwozach Słowackiego Raju liczcie się z tym, że nasiąkną.
• Plecak na plecach, nie przewieszony przez ramię.

Pilnujcie zakresu wagowego zestawu. Absorbery są konstruowane na określony przedział masy wspinacza razem z wyposażeniem i poza nim mogą nie zadziałać tak, jak powinny. U dzieci i osób bardzo lekkich to sprawa kluczowa.

Sprzęt wypożyczycie w Popradzie, w Ružomberku, a także bezpośrednio przy większych areałach, więc pierwszą ferratę można spróbować bez inwestycji. Jeśli planujecie jeździć regularnie, własny zestaw się opłaca, bo wytrzyma lata. Zanim wybierzecie trasę, warto przejrzeć też nasz przewodnik po ferratach dla początkujących, gdzie tłumaczymy skalę trudności i pierwsze kroki na stalowej linie.

Zasady, które obowiązują na ferracie

• Oba karabinki na linie, poza momentem przepinania za kotwą. Przepina się pojedynczo.
• Między dwiema kotwami tylko jedna osoba. Kiedy odpadnie ktoś nad wami, ściągnie was oboje, a szarpnięcie jest ogromne.
• Trzymajcie odstęp, żeby nie strącać kamieni na głowę osobie poniżej.
• W deszczu i po deszczu odpuśćcie ferratę. Stal i skała są śliskie.
• Przy burzy natychmiast w dół. Stalowa lina to najbardziej wyeksponowany punkt w okolicy.
• W wąwozach Słowackiego Raju idzie się w jednym kierunku. Nie da się zawrócić, więc zaplanujcie całą trasę z góry.

Ferraty na Słowacji z dziećmi

Najlepsze wybory to Dve veže w Wielkiej Fatrze dzięki mostom linowym, łatwiejsze trasy na Skalce, a z wąwozów Suchá Belá albo Piecky zamiast wymagającego Kyseľa. Co jest potrzebne:

• Dziecięcy zestaw i pełna uprząż, żeby dziecko przy odpadnięciu nie obróciło się głową w dół.
• Dorosły nad dzieckiem i pod nim.
• Ubranie i buty na zmianę, jeśli idziecie wąwozem. Zmoknięcie jest tam pewnikiem, nie ryzykiem.
• Realna ocena sił. Wąwozy są jednokierunkowe i kiedy dziecko w połowie odmówi dalszej drogi, nie ma jak się wycofać.

Kiedy jechać na słowackie ferraty

• Maj i czerwiec: dużo wody w wąwozach, zielono i mniej ludzi. W wąwozach woda potrafi być wysoka, sprawdźcie stan przed wyjazdem.
• Lipiec i sierpień: główny sezon, najlepsze warunki, ale w Słowackim Raju także kolejki pod drabinami.
• Wrzesień i październik: naszym zdaniem najlepszy okres. Stabilna pogoda, kolory i puste trasy.
• Zima: ferraty są oblodzone, a wąwozy Słowackiego Raju zamykają się dla ruchu turystycznego. Bez doświadczenia i sprzętu nie ma tam czego szukać.

Jak daleko to z Polski

To największa zaleta słowackich ferrat: dla dużej części Polski są znacznie bliżej niż Alpy. Z Krakowa i Zakopanego najszybciej dojedziecie w rejon Tatr i dalej do Słowackiego Raju, czyli do wąwozu Kyseľ i łatwiejszych Suchej Belej i Piecek. Z Katowic i Śląska naturalnym kierunkiem jest przejście w Cieszynie i dalej dolina Wagu, a z niej Martinské hole i Wielka Fatra. Skalka koło Kremnicy leży mniej więcej w środku kraju, więc wypada dalej, ale za jeden przejazd dostajecie kilka tras w jednym miejscu. Najdalej z polskiej perspektywy jest Zobor koło Nitry, na zachodnim skraju Słowacji.

Porównanie z Alpami wychodzi prosto: na słowacką ferratę da się pojechać na weekend, a często i na jeden dzień z bazą pod Tatrami. Jeśli szukacie dłuższego wyjazdu z większymi ścianami, po pierwszych doświadczeniach na Słowacji ma sens spojrzeć na ferraty w Austrii, które są jednak wyprawą na kilka dni.

Na Słowacji obowiązuje elektroniczna winieta, którą kupicie online, i jest potrzebna na większości autostrad i dróg ekspresowych. Rejestruje się ją na numer rejestracyjny pojazdu, a poza wariantami rocznym i miesięcznym istnieje też dziesięciodniowy, który na weekendowy wypad wystarcza.

Gdzie przenocować

• Kremnica i okolice Skalki, jeśli jedziecie do areału ferratowego i chcecie zaliczyć kilka tras w ciągu weekendu.
• Martin i Turčianske Teplice dla Martinských hôl i Wielkiej Fatry.
• Hrabušice i Podlesok jako klasyczna baza pod Słowacki Raj.
• Nitra dla Zobora, jeśli do ferraty chcecie dorzucić miasto.

Noclegi w okolicy słowackich ferrat porównacie na jednej mapie przez Stay22.