Najwyższe góry Ameryki Południowej: 12 szczytów Andów

Kiedy pada hasło „dach Ameryki”, większość ludzi myśli o Górach Skalistych albo Alasce. Prawdziwe olbrzymy stoją jednak kilka tysięcy kilometrów dalej na południe — w Andach. Najwyższe góry Ameryki Południowej sięgają niemal siedmiu tysięcy metrów, a króluje wśród nich Aconcagua, najwyższy szczyt planety poza Azją. Dla Polaka to zresztą nie jest obojętny kawałek świata: pierwsze wejścia na cztery góry z tej listy mają na koncie polskie wyprawy andyjskie z lat trzydziestych, a jedna z dróg na Aconcaguę do dziś nazywa się Lodowiec Polaków.

W tym przewodniku dostajesz zweryfikowaną listę najwyższych szczytów Ameryki Południowej — z wysokościami, krajami i tym, co warto o każdym wiedzieć. I od razu ostrzeżenie: liczby w źródłach się rozjeżdżają, czasem nawet o sto metrów. To nie niechlujstwo, tylko różnica między starą triangulacją a dzisiejszymi pomiarami GPS. Tam, gdzie rozrzut jest duży, podajemy obie wartości razem z wyjaśnieniem.

Andy — najdłuższe pasmo górskie świata

Zanim przejdziemy do listy, warto wiedzieć jedno: wszystkie najwyższe góry Ameryki Południowej leżą w jednym paśmie — w Andach. A Andy nie są byle jakim pasmem. Z długością ponad 7000 kilometrów to najdłuższy ciągły łańcuch górski na Ziemi, ciągnący się wzdłuż całej zachodniej krawędzi kontynentu — od Wenezueli i Kolumbii na północy, przez Ekwador, Peru i Boliwię, po Chile i Argentynę na południu.

Powstały tam, gdzie płyta oceaniczna wsuwa się pod kontynent południowoamerykański, i właśnie dlatego jest tu tyle wulkanów. W sumie Andy mieszczą około stu szczytów powyżej 6000 metrów i prawie 900 gór ponad 5000 metrów — takiego zagęszczenia gór wysokich nie znajdziesz nigdzie poza Himalajami i Karakorum. Najwyższe szczyty stoją przy tym w tak zwanych Andach Środkowych i Suchych na pograniczu Argentyny i Chile, gdzie panuje ekstremalna susza i względnie stabilna pogoda. To zresztą powód, dla którego niektóre z tych sześciotysięczników są wspinaczkowo „przyjaźniejsze” niż niższe, ale zalodzone góry w tropikach.

Z granicą wiąże się jeszcze jedna rzecz, która myli większość zestawień. Granica chilijsko-argentyńska biegnie po głównej grani, więc wiele szczytów dzieli się na dwa państwa. Najwyższa góra Chile — Ojos del Salado — leży dokładnie na niej, dlatego wlicza ją sobie także Argentyna. Argentyna ma jednak własnego, wyższego faworyta: Aconcagua stoi w całości na terytorium argentyńskim, jakieś 15 kilometrów od granicy z Chile. Z naszej dwunastki granicznych gór jest aż cztery (Ojos del Salado, Tres Cruces, Llullaillaco i Incahuasi), więc te same wierzchołki pojawiają się w rankingach obu krajów.

Najwyższe góry Ameryki Południowej: 12 szczytów

Oto komplet dwunastu najwyższych szczytów Ameryki Południowej wraz z tym, co warto o nich wiedzieć. Wysokości podajemy za geograficznymi zestawieniami Andów; tam, gdzie pomiary wyraźnie się rozjeżdżają, dostajesz obie liczby. Zasada jest prosta: starsze wartości pochodzą z triangulacji i pomiarów barometrycznych, nowsze z satelitarnego GPS — a różnica bywa liczona w dziesiątkach metrów.

1. Aconcagua — 6961 m (Argentyna)

Król całego kontynentu. Aconcagua jest najwyższą górą nie tylko Ameryki Południowej, ale całej półkuli zachodniej i południowej — i zarazem najwyższym szczytem świata poza Azją. Należy do Korony Ziemi, czyli zestawu najwyższych gór poszczególnych kontynentów. Leży w argentyńskiej prowincji Mendoza, około 15 kilometrów od granicy z Chile, więc w całości jest argentyńska.

Ile właściwie ma: trafisz na trzy liczby. Argentyński Wojskowy Instytut Geograficzny podaje 6960,8 m (potwierdzone raportem z 2012 roku), wspólny argentyńsko-chilijski pomiar GPS z 2001 roku dał 6962 m, a potocznie zaokrągla się to do 6961 m. Różnica wynika z tego, jak potraktowano czapę śnieżną na wierzchołku i jakiego modelu geoidy użyto.

Polski ślad: w 1934 roku wschodnim lodowcem weszła tu wyprawa Konstantego Narkiewicza-Jodki. Droga nosi od tamtej pory nazwę Glaciar de los Polacos, czyli Lodowiec Polaków, i do dziś jest drugą najpopularniejszą drogą na szczyt.

Dostępność: droga normalna (północna) jest trekkingowa, uchodzi za najwyższe niewspinaczkowe wejście świata, ale to poważny, prawie siedmiotysięcznik. Licz się z dwoma–trzema tygodniami i solidną aklimatyzacją.

Pierwsze wejście: 14 stycznia 1897 roku dokonał go szwajcarski przewodnik Matthias Zurbriggen podczas wyprawy Brytyjczyka Edwarda FitzGeralda.

2. Ojos del Salado — od 6879 do 6893 m (Chile/Argentyna)

Druga góra kontynentu, najwyższy wulkan świata i zarazem najwyższy szczyt Chile. Leży dokładnie na granicy chilijsko-argentyńskiej na pustyni Atacama, jednym z najsuchszych miejsc planety. W jego szczytowym kraterze znajduje się najwyżej położone jezioro świata, na wysokości mniej więcej 6480–6500 metrów. Wulkan nie ma potwierdzonej erupcji historycznej, ale fumarole i ulatnianie się pary obserwowano tu wielokrotnie, więc figuruje jako drzemiący, nie wygasły.

Ile właściwie ma: wartość klasyczna to 6893 m, ale nowsze pomiary GPS dają 6879 m, ewentualnie 6887 m. Czternaście metrów różnicy to podręcznikowy przykład tego, jak liczby zmieniają się przy przejściu z wysokości barometrycznej na satelitarną.

Dostępność: w większości trekkingowa, miejscami lekko techniczna. Od strony chilijskiej terenówką da się podjechać mniej więcej do 5200 m, samo wejście jest potem niewymagające, ale szczytowa baszta skalna zwykle wymaga krótkiej asekuracji, a przede wszystkim dobrej aklimatyzacji.

Pierwsze wejście: 26 lutego 1937 roku zdobyli go Polacy Justyn Wojsznis i Jan Alfred Szczepański. Większość map i sprawozdań tamtej wyprawy przepadła podczas drugiej wojny światowej.

3. Monte Pissis — 6793 m (Argentyna)

Wygasły wulkan na pograniczu argentyńskich prowincji La Rioja i Catamarca, nazwany na cześć francuskiego geologa Pedro José Pissisa. Leży w skrajnie suchej części Andów, więc mimo wysokości prawie nie zobaczysz tu śniegu ani lodowców — to jedna z najsuchszych gór wysokich świata.

Ile właściwie ma: tu rozrzut jest najbardziej dramatyczny z całej listy. Argentyńska wyprawa w 1994 roku, korzystając z ówcześnie nowego GPS-u, zmierzyła 6882 m i ogłosiła, że Pissis jest wyższy od Ojos del Salado. Dokładniejsze pomiary DGPS z 2005 i 2007 roku zgodnie to obaliły i ustaliły wysokość na 6792–6793 m. Mowa więc o różnicy prawie dziewięćdziesięciu metrów — dobre przypomnienie, że samo hasło „pomiar GPS” jeszcze niczego nie gwarantuje.

Dostępność: niewymagający technicznie sześciotysięcznik wyprawowy, w praktyce długi marsz wytrzymałościowy w górę, ale konieczna jest długa aklimatyzacja i samodzielność w bezludnym terenie.

Pierwsze wejście: jako pierwsi stanęli na szczycie Polacy w 1937 roku (Stefan Osiecki i Jan Alfred Szczepański). Góra jest tak odludna, że kolejne udokumentowane wejście przyszło niemal pół wieku później.

4. Huascarán — 6768 m (Peru)

Najwyższa góra Peru i najwyższy szczyt całej strefy tropikalnej. Leży w paśmie Cordillera Blanca i jest prawdziwą zalodzoną górą wysoką — dokładne przeciwieństwo suchego Pissisa. Ponieważ stoi blisko równika i wysoko, jego wierzchołek należy do punktów najbardziej oddalonych od środka Ziemi zaraz po ekwadorskim Chimborazo — i jest miejscem o najmniejszym przyspieszeniu ziemskim na całej planecie. Góra zapisała się też w smutnej historii: podczas trzęsienia ziemi w 1970 roku z jej północnego zbocza oderwała się lawina lodu, błota i skał o objętości około 80 milionów metrów sześciennych, która pogrzebała miasta Yungay i Ranrahirca i pochłonęła ponad 20 tysięcy ofiar.

Dostępność: trudne wejście techniczne. Lodowiec, szczeliny i zagrożenie lawinowe oznaczają raki, czekan, linę i doświadczenie wysokogórskie — zdecydowanie nie dla turystów.

Pierwsze wejście: główny, południowy wierzchołek zdobyła 20 lipca 1932 roku wyprawa niemiecko-austriacka (Erwin Schneider, Hermann Hoerlin, Franz Bernard, Philipp Borchers i Erwin Hein).

5. Cerro Bonete — 6759 m (Argentyna)

Kolejny argentyński sześciotysięcznik w prowincji La Rioja. Ściśle rzecz biorąc chodzi o Bonete Chico, często mylony z niższym Bonete Grande, który nie sięga nawet 6000 metrów — szukając informacji, sprawdź więc, o którym szczycie mówi źródło.

Dostępność: należy do technicznie najłatwiejszych gór wysokich kontynentu — wejście to raczej długi marsz wytrzymałościowy niż wspinaczka, głównym wyzwaniem są aklimatyzacja i odludzie.

6. Tres Cruces — 6758 m (Chile/Argentyna)

Masyw z kilkoma wierzchołkami na granicy chilijsko-argentyńskiej, niedaleko Ojos del Salado. Najwyższy szczyt (Tres Cruces Sur) tylko o włos nie wyprzedza Cerro Bonete. Region słynie z surowego, niemal marsjańskiego krajobrazu pustyni wysokogórskiej — i jest jednym z tych granicznych masywów, które do swoich zestawień wliczają zarówno Chile, jak i Argentyna.

Dostępność: sześciotysięcznik wyprawowy, technicznie niewymagający, ogranicza go głównie skrajne odludzie i pogoda.

Pierwsze wejście: główny wierzchołek zdobyła w 1937 roku ponownie polska wyprawa andyjska.

7. Llullaillaco — 6739 m (Chile/Argentyna)

Wulkan na granicy, na pustyni Atacama, który przeszedł do historii archeologii. W marcu 1999 roku znaleziono tu trzy nadzwyczaj dobrze zachowane mumie inkaskich dzieci złożonych w ofierze podczas rytuału capacocha — siedmioletniego chłopca, sześcioletnią dziewczynkę i piętnastolatkę znaną dziś jako La Doncella. Dzięki suszy i mrozowi ciała przetrwały w stanie bez odpowiednika na świecie. Szczytowa platforma na wysokości 6715 m to najwyżej położone stanowisko archeologiczne na Ziemi. Część źródeł podaje wysokość samego wulkanu jako 6723 m zamiast 6739 m — znowu różnica starszych i nowszych pomiarów.

Dostępność: wejście wyprawowe o charakterze raczej trekkingowym, bez poważnej wspinaczki, ale z długim dojściem przez pustynię i wymagającą aklimatyzacją.

Pierwsze wejście: sądząc po znalezionych sanktuariach, Inkowie stali tu już około 1500 roku; nowożytnego pierwszego wejścia dokonali w 1950 roku Chilijczycy Bión González i Juan Harseim.

8. Mercedario — 6720 m (Argentyna)

Potężna góra w argentyńskiej prowincji San Juan, na północ od Aconcagui. Leży poza głównymi szlakami, więc jest wyraźnie spokojniejsza od sławniejszego sąsiada — dla doświadczonych wspinaczy, którzy chcą sześciotysięcznika bez tłumów, to kuszący cel.

Dostępność: długie wejście wyprawowe, technicznie w większości niewymagające, ale wymaga samodzielności i kilkudniowej aklimatyzacji.

Pierwsze wejście: jako pierwsi weszli tu Polacy w 1934 roku — ta sama wyprawa, która na Aconcagui poprowadziła drogę wschodnim lodowcem, zwaną odtąd Lodowcem Polaków.

9. Cazadero (Walther Penck) — 6670 m (Argentyna)

Rozległy kompleks wulkanów, kopuł i potoków lawowych (znany też jako Cerro Tipas) w argentyńskiej prowincji Catamarca, w sąsiedztwie Monte Pissis. Nazwę nosi po niemieckim geologu Waltherze Pencku, który dotarł tu w 1913 roku; pierwsze wejście udało się dopiero wyprawie chilijsko-japońskiej w 1970 roku. Ciekawostka dla kolekcjonerów szczytów: masyw ma tyle niemal jednakowo wysokich skalnych kopców, że najwyższego punktu szuka się metodą prób i błędów, kierując się książką szczytową ukrytą wśród głazów.

Dostępność: technicznie łatwa, ale fizycznie i logistycznie wyczerpująca wyprawa.

10. Incahuasi — 6638 m (Chile/Argentyna)

Wulkan na granicy w rejonie Ojos del Salado, którego nazwa w keczua znaczy „dom Inków”. Nie jest przypadkowa: przy wierzchołku zachowały się inkaskie budowle i sanktuaria należące do najwyżej położonych znalezisk archeologicznych świata. Inkowie weszli tu w okresie rozkwitu imperium, czyli mniej więcej między 1470 a 1530 rokiem — nie później, bo państwo Inków upadło już w 1533 roku. Krajobraz wokół to typowa Atacama: sucho i niemal bez roślinności.

Dostępność: wejście technicznie niewymagające (północna grań to długi marsz po piargach), trudność robi głównie wysokość, wiatr i orientacja w jednorodnym terenie.

11. Sajama — 6542 m (Boliwia)

Najwyższa góra Boliwii i dominanta parku narodowego o tej samej nazwie. To wyrazisty stożek wulkaniczny, który wznosi się samotnie nad altiplano. Na jego zboczach rośnie queñua (Polylepis tarapacana) — pokrzywione, niskie drzewa, które na wysokości 5200 metrów tworzą najwyżej położoną górną granicę lasu na Ziemi. Starsze źródła podają wysokość góry jako 6572 m, dziś ustaliła się na 6542 m.

Dostępność: techniczne wejście lodowcowe, strome firny i lód wymagają raków, czekana i doświadczenia wysokogórskiego, choć bez ekstremalnej wspinaczki.

Pierwsze wejście: szczyt zdobyto w sierpniu 1939 roku (Joseph Prem i Wilfrid Kühm).

12. Chimborazo — 6263 m (Ekwador)

Najwyższa góra Ekwadoru i posiadacz jednego nietypowego rekordu: ponieważ Ziemia jest wybrzuszona na równiku, wierzchołek Chimborazo to najdalszy od środka planety punkt powierzchni Ziemi — o jakieś 2,1 kilometra dalej niż wierzchołek Everestu. Nie jest więc najwyższą górą liczoną od poziomu morza, ale „najbliżej kosmosu”, jeśli mierzysz od jądra Ziemi.

Ile właściwie ma: w starszych zestawieniach znajdziesz 6267 m, a nawet 6310 m. Wspólny pomiar GPS ekwadorskiego Wojskowego Instytutu Geograficznego i francuskiego IRD z lutego 2016 roku dał jednak 6263,47 m i to jest dziś wartość obowiązująca.

Dostępność: techniczne wejście lodowcowe z rakami i czekanem, zwykle z przewodnikiem wysokogórskim. Wśród gór wysokich regionu należy jednak do tych „przystępniejszych” po dobrej aklimatyzacji.

Pierwsze wejście: 4 stycznia 1880 roku dokonał go Anglik Edward Whymper wraz z włoskimi przewodnikami Jeanem-Antoine’em i Louisem Carrelami. Było to jedno z pierwszych udokumentowanych wejść na górę powyżej 6000 metrów.

Dla przejrzystości zebraliśmy wszystkie dwanaście szczytów w tabeli:

Sławne góry Andów, które nie są najwyższe

Ranking według wysokości to jedno, sława to drugie. Niektóre andyjskie góry zna cały świat, a do dwunastki nigdy by się nie dostały. Warto je znać:

• Fitz Roy (3405 m, Argentyna/Chile) — ikona Patagonii i symbol prowincji Santa Cruz. Jego granitowe wieże nad miasteczkiem El Chaltén uchodzą za jedno z technicznie najtrudniejszych wejść świata. Dla większości ludzi to jednak przede wszystkim niewiarygodny temat na zdjęcie — i sylwetka, którą pewnie kojarzysz z logo pewnej marki outdoorowej.
• Cerro Torre (3128 m, Argentyna/Chile) — sąsiad Fitz Roya i jedna z najbardziej budzących respekt ścian w ogóle. Smukła wieża często oblepiona lodem, na którą przez lata nikt nie ważył się wejść czystym stylem. Dla wspinaczy mit, dla turysty porażający widok z dystansu.
• Cotopaxi (5897 m, Ekwador) — jeden z najwyższych czynnych wulkanów świata i wizualnie idealny stożek z lodowcową czapą na południe od Quito. Do najwyższych nie należy, ale jest ulubionym celem tych, którzy chcą zdobyć swój pierwszy „prawie sześciotysięcznik”.
• Alpamayo (5947 m, Peru) — symetryczna lodowa piramida w Cordillera Blanca, którą czasopismo Alpinismus w plebiscycie z 1966 roku ogłosiło „najpiękniejszą górą świata”. Wejście stromymi firnami jest czysto techniczne i eksponowane lawinowo, a mimo to należy do najchętniej wybieranych celów wypraw komercyjnych.
• Yerupajá (6635 m, Peru) — druga góra Peru i dominanta Cordillera Huayhuash. Za strome, ostre ściany zyskała przydomek „andyjskiej żyletki” i uchodzi za jeden z technicznie najtrudniejszych szczytów całych Andów. Do naszej dwunastki zabrakło jej dosłownie kilku metrów.

Wniosek? Planując wyjazd, nie kieruj się samymi liczbami. Patagońskie wieże ani Cotopaxi nie mieszczą się w rankingu wysokości — a i tak należą do najlepszego, co Andy mają do zaoferowania.

Na które da się wejść bez szkoły wspinania

To zależy od góry — i powiedzmy sobie szczerze, większość rankingu jest dla zwykłego podróżnika poza zasięgiem ze względu na odludzie i logistykę. Są jednak dwie dobre wiadomości.

Pierwsza to Aconcagua. Droga normalna (północna) uchodzi za najwyższe niewspinaczkowe wejście świata — nie potrzebujesz na nią liny ani umiejętności pracy czekanem w ścianie lodowej. Uwaga jednak na słowo „niewspinaczkowe”: to wciąż prawie siedmiotysięcznik, na którym szczyt osiąga zaledwie 30–40 procent uczestników, a główną rolę grają zimno, wiatr i choroba wysokościowa. Wejście trwa zwykle dwa–trzy tygodnie razem z aklimatyzacją, wyrusza się z Mendozy, a baza Plaza de Mulas leży na 4370 m i uchodzi za drugą największą bazę świata zaraz po everestowej. Potrzebne jest płatne pozwolenie prowincji Mendoza, którego cena mocno zależy od terminu i podawana jest w dolarach amerykańskich. To poważna wyprawa górska dla ludzi sprawnych i przygotowanych, nie weekendowy wypad.

Drugą „turystycznie dostępną” górą wysoką jest Cotopaxi w Ekwadorze. Do najwyższych nie należy, ale jego zalodzony wierzchołek na niespełna 5900 m osiągają z przewodnikiem, rakami i czekanem także bardziej zaawansowani turyści po właściwej aklimatyzacji. Uwaga: Cotopaxi to czynny wulkan i po epizodach erupcyjnych w 2015 roku oraz w latach 2022–2023 wejście na szczyt bywało wielokrotnie zamykane. Aktualny stan zawsze sprawdź przed wyjazdem.

Nawet jeśli nie celujesz w szczyt, po andyjskich górach wysokich świetnie podróżuje się „od dołu” — do baz, do parków narodowych albo po prostu po widoki. Z Warszawy do Ameryki Południowej nie ma lotów bezpośrednich; w praktyce oznacza to jedną–dwie przesiadki (Madryt, Paryż, Amsterdam, Stambuł albo São Paulo) i mniej więcej 20–24 godziny w drodze do Santiago lub Buenos Aires. Połączenia i ceny lotów przez Santiago de Chile sprawdzisz tutaj →

Dokąd dalej

• Najwyższe szczyty Australii
• Najwyższe szczyty w Polsce
• Najwyższe góry Słowacji

Najczęstsze pytania