Via ferrata Czechy: 24 ubezpieczone trasy według trudności

Czym jest ferrata i dla kogo

Via ferrata, po włosku żelazna droga, to trasa w terenie skalnym wyposażona w stalową linę asekuracyjną, a często także w drabinki, stopnie i klamry. Sens jest prosty: umożliwić także osobom bez doświadczenia wspinaczkowego poruszanie się w terenie, do którego inaczej by nie weszły, i jednocześnie zabezpieczyć je przed odpadnięciem.

Pomysł nie jest nowy. Ubezpieczone drogi pojawiały się w Alpach już w XIX wieku, pierwsze udokumentowane ułatwienie pochodzi z 1843 roku z masywu Dachstein, gdzie w skałę wbito żelazne kołki, klamry i liny. Wielka fala przyszła podczas pierwszej wojny światowej w Dolomitach, gdzie armie budowały ubezpieczone drogi na potrzeby przerzutu żołnierzy, a po latach odnowiono je dla turystów.

W Czechach sytuacja wygląda inaczej. Nie ma tam gór wysokich, więc czeskie ferraty powstały głównie sztucznie, w nieczynnych kamieniołomach, na ścianach skalnych nad miastami i w rejonach piaskowcowych. Dla nas ma to dwa skutki. Po pierwsze, trasy są krótkie i świetnie dostępne, zwykle kilkanaście minut od parkingu. Po drugie, jest ich naprawdę dużo i leżą blisko granicy, więc to najtańszy sposób, żeby wyrobić technikę przed wyjazdem w Alpy albo Dolomity.

Skala trudności od A do F

Najczęściej stosowana jest skala Schalla z sześcioma stopniami od A do F:

Co zabrać na ferratę

• Zestaw ferratowy z absorberem energii i dwoma karabinkami. W Europie podlega normie EN 958, którą zrewidowano w 2017 roku po tym, jak starsze systemy zawodziły w testach. Nie używajcie starych, improwizowanych lonży z liny i pętli, bo przy odpadnięciu nie pochłoną energii i mogą zabić.
• Uprząż biodrowa. U dzieci i osób lekkich zaleca się połączenie z uprzężą piersiową albo od razu pełną uprząż, żeby przy odpadnięciu nie obrócić się głową w dół.
• Kask. Najczęstszego urazu na ferracie nie powoduje upadek, tylko kamień strącony przez osobę powyżej.
• Rękawiczki z obciętymi palcami. Ze stalowej liny sterczą pojedyncze druty, które nieprzyjemnie tną.
• Buty ze sztywną podeszwą, najlepiej za kostkę.
• Plecak na plecach, nie przewieszony przez ramię. Na pionowych odcinkach potrzebujecie obu rąk.

Pilnujcie zakresu wagowego zestawu. Absorbery konstruuje się na określony przedział masy wspinacza razem z wyposażeniem, a poza nim mogą nie zadziałać tak, jak powinny. U dzieci i osób bardzo lekkich to sprawa kluczowa, tak samo jak u bardzo ciężkich. Przeczytajcie dane z metki konkretnego zestawu.

24 ferraty w Czechach według regionów

Przy każdej podajemy trudność w skali od A do F i długość ubezpieczonej drogi, czyli dwie informacje, na podstawie których decyduje się, czy warto tam jechać. Regiony ułożyliśmy tak, jak ferraty rozkładają się w Czechach, od najgęstszego rejonu na północy po Morawy.

Kraj ustecki: najgęstszy rejon ferratowy

Północ Czech przy granicy z Saksonią to z Wrocławia około 270 kilometrów i trzy i pół godziny jazdy, z Katowic ponad 440 kilometrów i jakieś pięć godzin. Na tak małym obszarze nie ma drugiego takiego zagęszczenia ubezpieczonych dróg w całych Czechach, więc opłaca się przyjechać na weekend i przejść kilka z rzędu.

1. Pastýřská stěna, Děčín. Trudność A/B do D, długość do 170 metrów. Największy rejon ferratowy w Czechach: na ścianie skalnej nad miastem jest szesnaście tras o różnej trudności, więc można tu przyjechać i na pierwszą ferratę, i na dzień treningowy. Dojście pieszo z centrum Děčína. Po deszczu piaskowiec jest śliski i się nie wspina.

2. Via ferrata Kavárnička, Srbská Kamenice. Trudność B do D, długość zaledwie 12 metrów. Najkrótsza w Czechach, lubiana jako pierwsze zetknięcie z tematem albo przystanek po drodze.

3. Via ferrata Uchem jehly, Česká Kamenice. Trudność B/C, długość 50 metrów. Prowadzi szczeliną skalną, od której wzięła nazwę.

4. Ferrata Poustevna. Trudność C, długość 50 metrów. Trasa w rejonie Czeskiej Szwajcarii.

5. Lužická spojka, Vaňov. Trudność C, długość 60 metrów. Trudniejsza niż Kavárnička, nad doliną Łaby.

6. Miniferrata Vinařská, Ústí nad Labem. Trudność B, długość 30 metrów. Krótka droga w samym mieście, dobra na rozgrzewkę.

7. Ferrata Hněvín, Most. Trudność B, długość 75 metrów. Pod zamkiem Hněvín nad Mostem.

8. Ferrata przy zamku Blansko i Kolem jalovce. Trudność B, długość od 20 do 30 metrów. Dwie krótkie trasy w Czeskim Średniogórzu, dobre dla dzieci i początkujących.

Kraj liberecki

Najbliższy rejon dla całego Dolnego Śląska. Do Semil jest z Wrocławia niecałe 180 kilometrów, do Liberca około 220, w obu przypadkach mniej więcej trzy godziny jazdy. Z Katowic to już cztery i pół godziny.

9. Kočičí kameny, Góry Izerskie. Trudność B, długość 70 metrów. Na formacji skalnej po czeskiej stronie Gór Izerskich, da się połączyć z grzbietową wycieczką.

10. Vodní brána, Semily. Trudność B, C i D, długość 120 metrów. Jedna z ładniejszych w kraju, bo prowadzi bezpośrednio nad rzeką Izerą. Z Wrocławia najbliższa pozycja z całej listy.

11. Horolezecká aréna Liberec. Trudność A/B do D/E, długość 100 metrów. W dawnym kamieniołomie na skraju miasta, idealna na trening, bo oferuje całe spektrum trudności obok siebie.

Vysočina: ferratowy raj wokół zapory Vír

Z Katowic około 270 kilometrów i trzy i pół godziny, z Wrocławia podobny dystans, ale drogami, które jadą się wolniej, więc liczcie ponad cztery godziny.

12. Rejon Víru. Trudność B/C, długość do 100 metrów przy poszczególnych trasach. Okolice zapory Vír to największy rejon ferratowy na Morawach, jest tu kilka dróg nad wodą i w kamieniołomach, a dzień schodzi tu bez problemu.

Kraj karlowarski

Najdalszy zakątek Czech z polskiej perspektywy. Do Nových Hamrów jest z Wrocławia ponad 400 kilometrów, a z Katowic prawie 600, więc jedzie się tu raczej przy okazji dłuższego objazdu zachodnich Czech.

13. Seifertova ferrata, Nové Hamry. Trudność A do D, długość do 60 metrów. Trasa w czeskich Rudawach, dostępna z Karlowych Warów, ze wszystkimi stopniami trudności w jednym miejscu.

14. Bioferata, Bečov nad Teplou. Trudność C/D, długość 30 metrów. Prowadzi naturalnym terenem w ogrodzie botanicznym pod zamkiem, więc płaci się wstęp do ogrodu. Da się połączyć ze zwiedzaniem relikwiarza świętego Maura.

15. Hausberg, Kraslice. Trudność A/B do C/D, długość 80 metrów. Mniej znana trasa w zachodnich Czechach.

16. Via ferrata Beduín, Stříbrná. Trudność C do D/E, długość 250 metrów. Jedna z najdłuższych i najtrudniejszych w Czechach, nie na pierwszy raz.

Czechy Południowe

Z Wrocławia i z Katowic to podobna odległość, mniej więcej 420 do 470 kilometrów i pięć godzin jazdy, czyli wyjazd na dłuższy weekend. W zamian są tu najdłuższe czeskie ubezpieczone drogi, a do tego zamki, więc to dobry kierunek, kiedy nie jedziecie sami.

17. Ferrata Hluboká. Trudność B oraz C/D, długość 550 metrów. Ubezpieczona droga w dawnym kamieniołomie niedaleko zamku Hluboká nad Vltavou i jedna z najdłuższych w kraju. Najlepsze połączenie ferraty z rodzinną wycieczką, bo reszta ekipy może w tym czasie zwiedzać zamek.

18. Ferrata Tábor. Trudność B/C, długość 80 metrów. W samym mieście, dobry pomysł na popołudnie.

19. Ferrata Bechyně. Trudność D/E, długość 400 metrów. Najtrudniejsza czeska ubezpieczona droga, nad rzeką Lužnicą. Bez doświadczenia nie ma tu czego szukać.

20. Ferrata Havranka, Český Krumlov. Trudność C, długość 110 metrów. Ma najdłuższy most linowy w kraju i to jest główny powód, dla którego się tu jedzie.

21. Václavské skály, Písek. Trudność B do B/C, długość 80 metrów. Łagodna trasa dobra dla rodzin.

Czechy Środkowe

22. Slánská hora, Slaný. Trudność B/C do D/E, długość 70 metrów, w sumie sześć tras. Najbliższa ubezpieczona droga dla Pragi, na bazaltowym stożku nad miastem. Krótka, ale na pierwsze zetknięcie w zupełności wystarczy, a że z Wrocławia jedzie się tędy do stolicy, dobrze wpisuje się w wyjazd łączący ferratę ze zwiedzaniem.

Morawy Południowe

Najbliższy rejon dla Śląska. Z Katowic jesteście na Velkiej Dohodzie po niecałych trzech godzinach, co czyni z niej jedyną czeską ferratę realną na wypad jednodniowy. Z Wrocławia to już blisko cztery godziny.

23. Velká Dohoda, Kras Morawski. Trudność A do E, długość 836 metrów, czyli najdłuższy areał ferratowy w Czechach. W ścianach dawnego kamieniołomu, z dobrym zapleczem. Wstęp kosztuje mniej więcej od 35 do 90 zł w zależności od wariantu, na miejscu płaci się w koronach (200 do 500 CZK).

24. Speleoferrata w Krasie Morawskim. Trudność C/D, długość 40 metrów. Ewenement: ubezpieczona droga poprowadzona pod ziemią, w jaskini. Cena około 250 zł (1 390 CZK), bo to program z przewodnikiem i sprzętem.

Kraj pardubicki

Bonus: Via ferrata Cakle, Oldřichovice koło Ústí nad Orlicí. Trudność A do C, długość 60 metrów, nad doliną Cichej Orlicy. Z Wrocławia jest to zaledwie 165 kilometrów i około trzech godzin, czyli licząc w kilometrach najbliższa czeska ferrata z Dolnego Śląska.

Jak poruszać się po ferracie

• Oba karabinki zawsze na linie, poza momentem przepinania za kotwą.
• Przepinajcie pojedynczo. Nigdy nie odpinajcie obu naraz.
• Między dwiema kotwami tylko jedna osoba. Kiedy odpadnie ktoś nad wami, ściągnie was oboje, a szarpnięcie na kotwie jest ogromne.
• Nie trzymajcie się liny jak poręczy, jeśli tylko się da. Lina służy do asekuracji, wspinać należy się po skale i po stopniach.
• Trzymajcie odstęp od osoby poniżej, żeby nie strącać jej kamieni na kask.

Kiedy jechać na ferraty, a kiedy odpuścić

Sezon na czeskie ferraty trwa mniej więcej od kwietnia do października. Kluczowe są dwa ograniczenia:

• W deszczu i po deszczu odpuśćcie. Stal i skała są śliskie, a w piaskowcu mokra skała dodatkowo wyraźnie traci wytrzymałość.
• Przy burzy jesteście na stalowej linie najgorszą możliwą rzeczą w okolicy. Kiedy zbliża się burza, natychmiast zejdźcie z ferraty.
• Zimą trasy są oblodzone i bez doświadczenia oraz raków nie ma tam czego szukać.
• Okres lęgowy ptaków. Część tras w rejonach skalnych zamyka się wiosną ze względu na gniazdujące sokoły. Zamknięcia się respektuje i są ogłaszane z wyprzedzeniem.

Ferraty z dziećmi

Większość czeskich ferrat o trudności A da się przejść z dziećmi mniej więcej od ósmego roku życia, ale decyduje raczej charakter niż wiek. Co jest potrzebne:

• Dziecięcy zestaw i pełna uprząż, żeby dziecko przy odpadnięciu nie obróciło się głową w dół.
• Dorosły nad dzieckiem i pod nim, najlepiej trzy osoby na jedno dziecko.
• Krótka trasa, z której da się w każdej chwili zejść.
• Żadnego przymuszania. Kiedy dziecko spanikuje w połowie pionowej ściany, to problem dla wszystkich.

Najlepsze wybory z dziećmi to Hluboká, Slánská hora, Velká Dohoda i łatwe warianty na Pastýřskiej stěnie. Jeśli dopiero zaczynacie, przejrzyjcie najpierw nasz przegląd ferrat dla początkujących, gdzie tłumaczymy skalę trudności i pierwsze kroki na stalowej linie.

Ile to kosztuje

Duża część czeskich ferrat jest ogólnodostępna i bezpłatna, bo zbudowały je gminy albo stowarzyszenia. Przy niektórych płaci się symboliczny wstęp albo parking. Doliczcie jeszcze czeską elektroniczną winietę, którą rejestruje się na numer rejestracyjny pojazdu i którą kupicie też w wariancie krótkoterminowym. Przede wszystkim jednak sprawdźcie przed wyjazdem, czy wasze ubezpieczenie obejmuje ferraty, bo zwykłe polisy turystyczne często wykluczają je jako sport wysokiego ryzyka. Głównym kosztem pozostaje sprzęt:

• Wypożyczenie kompletnego zestawu na dzień to rząd wielkości 40 do 90 zł, a wypożyczalnie działają przy większych ferratach.
• Własny zestaw, uprząż i kask to wydatek kilkuset złotych, ale posłużą latami.
• Kurs z instruktorem opłaca się, jeśli chcecie jeździć na ferraty regularnie albo celujecie w Alpy.